Webdesign: Anke Groenendaal, 2011
Geschiedenis
De Adelbert Vereniging werd opgericht in 1934 door de katholieke staatsman Jhr. Mr.de Ruijs de Beerenbrouck als belangenorganisatie naast de al langer bestaande Algemene Katholieke Werkgeversorganisatie en de Rooms Katholieke Middenstand voor katholieke beroepsbeoefenaren zoals artsen, leraren, advocaten en notarissen. Het ging de initiatiefnemers echter niet alleen om de belangenbehartiging maar ook om de bevordering van de katholieke cultuur in de toenmalige sterk verzuilde samenleving. De nieuwe standsorganisatie kreeg de naam van de heilige Sint Adelbert, die in het kielzog van Sint Willibrod in Vroege Middeleeuwen missieactiviteiten had ondernomen in de streek die we nu de Randstad noemen. Ook de Benedictijnerabdij te Egmond, eeuwenlang een van de belangrijkste religieuze en culturele centra van de Nederlanden, werd naar deze heilige genoemd.
De oprichting van de Sint Adelbert Vereniging ten tijde van het Rijke Roomsche Leven bracht niet alleen tot uitdrukking dat de achterstelling van het katholieke volksdeel was overwonnen, maar ook dat de behartiging van de godsdienstige, culturele en maatschappelijke belangen van het katholieke volksdeel een permanent aandachtspunt was.
Vele leiders van de katholieke zuil waren lid van de Sint Adelbert Vereniging. Door de samenwerking met de leiders van de drie andere levensbeschouwelijke zuilen (de protestants-christelijke, de socialistische en de liberale) heeft deze zuilenstructuur zeker bijgedragen aan de democratische pacificatiepolitiek en zijn het consensusdenken en het poldermodel karakteristiek voor het Nederlandse volk.
Had de ontwikkeling van Adelbert aanvankelijk het karakter van een evolutie, vanaf medio jaren ‘50 begonnen zich binnen de vereniging zoals ook in de samenleving als geheel crises voor te doen. Hiervoor zij ondermeer verwezen naar een analyse van Prof.Dr. L.J. Rogier tijdens een landdag van Adelbert op 28 september 1958 te Nijmegen. De analyse lag vervat in een rede met de prikkelende titel ‘Het verschijnsel van de culturele inertie bij de Nederlandse katholieken’.
Was de twintigste eeuw de tijd van de zuilen, gebaseerd op levensbeschouwing en ideologie, aan het begin van de eenentwintigste eeuw lijken met de zuilen ook de levensbeschouwing en ideologie grotendeels uit het zicht te zijn verdwenen. Dit dwingt de moderne maatschappij met haar onderscheiden groeperingen te zoeken naar andere vormen van bindende kracht en communicatie. In het begin van de 21e eeuw is echter de belangstelling in spiritualiteit in algemene zin, vooral onder de jongeren, weer groeiende. Adelbert anticipeert hierop door het thema ‘leven en werken’ met alle facetten er omheen als permanent terrein van aandacht te beschouwen.
Naamgeving van de Adelbert Vereniging
De vereniging werd opgericht op 10 december 1934. Zij ontleent haar naam aan Sint Adelbert, een Engels-Ierse monnik die leefde in de achtste eeuw. Hij zou een van de gezellen zijn geweest van Willibrord die 690 de oversteek maakte van Engeland naar het vaste land van Europa om hier in het land van de Franken het christendom te verbreiden. Adelbert zou in de omgeving van Egmond gewerkt hebben. Over hem is verder nauwelijks iets bekend. Ver na zijn dood zijn twee levensbeschrijvingen over hem gemaakt: de Vita Sancti Aldalberti Confessoris I en II. Daarin wordt veel nadruk gelegd op de wonderen die hij tijdens zijn leven en vooral na zijn dood zou hebben verricht. Hij zou overleden zijn op 25 juni van het jaar 740 en begraven op een plek die tot vandaag in Egmond bekend staat als de St. Adelbertakker. De daar aanwezige Adelbertput zou zich op de plaats bevinden waar eens het graf van Adelbert te vinden was.
In 922 werd in de directe omgeving van het graf Dirk I van Holland een klooster gebouwd. Het gebeente van Adelbert werd vervolgens naar de kloosterkerk overgebracht. Het klooster kreeg de naam: Sint Adelbert-abdij. De abdij was eeuwenlang een van de belangrijkste religieuze en culturele centra van de Nederlanden. Tijdens de Reformatie werd het complex gedeeltelijk verwoest, waarna in de loop van de zeventiende en achttiende eeuw algeheel verval optrad. Bij de herbouw van de benedictijnerabdij in 1934 en 1935 werd een belangrijke rol gespeeld door een in 1929 gesticht comité onder voorzitterschap van mr. Charles Ruys de Beerenbrouck die in datzelfde jaar 1929 voor de tweede maal minister president werd.
De sociaal en cultureel bewogen Ruys de Beerenbrouck nam in 1934 ook het initiatief tot de oprichting van de Sint Adelbert Vereniging. Dat hij de vereniging onder patroonschap plaatste van Sint Adelbert, had alles te maken met zijn grote verering voor deze heilige.
